18. Paṇṇāsanipāto

526. Niḷinikājātakaṃ (1)

1.

‘‘Uddayhate [uḍḍayhate (sī. pī.)] janapado, raṭṭhañcāpi vinassati;

Ehi niḷinike [niḷike (sī. syā. pī.), evamuparipi] gaccha, taṃ me brāhmaṇamānaya’’.

2.

‘‘Nāhaṃ dukkhakkhamā rāja, nāhaṃ addhānakovidā;

Kathaṃ ahaṃ gamissāmi, vanaṃ kuñjarasevitaṃ’’.

3.

‘‘Phītaṃ janapadaṃ gantvā, hatthinā ca rathena ca;

Dārusaṅghāṭayānena, evaṃ gaccha niḷinike.

4.

‘‘Hatthiassarathe pattī, gacchevādāya khattiye;

Taveva vaṇṇarūpena, vasaṃ tamānayissasi’’.

5.

‘‘Kadalīdhajapaññāṇo, ābhujīparivārito;

Eso padissati rammo, isisiṅgassa assamo.

6.

‘‘Eso aggissa saṅkhāto, eso dhūmo padissati;

Maññe no aggiṃ hāpeti, isisiṅgo mahiddhiko’’.

7.

‘‘Tañca disvāna āyantiṃ, āmuttamaṇikuṇḍalaṃ;

Isisiṅgo pāvisi bhīto, assamaṃ paṇṇachādanaṃ.

8.

‘‘Assamassa ca sā dvāre, geṇḍukenassa [bheṇḍukenassa (sī. pī.)] kīḷati;

Vidaṃsayantī aṅgāni, guyhaṃ pakāsitāni ca.

9.

‘‘Tañca disvāna kīḷantiṃ, paṇṇasālagato jaṭī;

Assamā nikkhamitvāna, idaṃ vacanamabravi.

10.

‘‘Ambho ko nāma so rukkho, yassa tevaṃgataṃ phalaṃ;

Dūrepi khittaṃ pacceti, na taṃ ohāya gacchati’’.

11.

‘‘Assamassa mama [maṃ (sī.)] brahme, samīpe gandhamādane;

Bahavo [pabbate (sī.)] tādisā rukkhā, yassa tevaṃgataṃ phalaṃ;

Dūrepi khittaṃ pacceti, na maṃ ohāya gacchati’’.

12.

‘‘Etū [etu (sī. syā. ka.)] bhavaṃ assamimaṃ adetu, pajjañca bhakkhañca paṭiccha dammi;

Idamāsanaṃ atra bhavaṃ nisīdatu, ito bhavaṃ mūlaphalāni bhuñjatu’’ [khādatu (sī.)].

13.

‘‘Kiṃ te idaṃ ūrūnamantarasmiṃ, supicchitaṃ kaṇharivappakāsati;

Akkhāhi me pucchito etamatthaṃ, kose nu te uttamaṅgaṃ paviṭṭhaṃ’’.

14.

‘‘Ahaṃ vane mūlaphalesanaṃ caraṃ, āsādayiṃ [assādayiṃ (ka.)] acchaṃ sughorarūpaṃ;

So maṃ patitvā sahasājjhapatto, panujja maṃ abbahi [abbuhi (syā. ka.)] uttamaṅgaṃ.

15.

‘‘Svāyaṃ vaṇo khajjati kaṇḍuvāyati, sabbañca kālaṃ na labhāmi sātaṃ;

Paho bhavaṃ kaṇḍumimaṃ vinetuṃ, kurutaṃ bhavaṃ yācito brāhmaṇatthaṃ’’.

16.

‘‘Gambhīrarūpo te vaṇo salohito, apūtiko vaṇagandho [pakkagandho (sī.), pannagandho (syā. pī.)] mahā ca;

Karomi te kiñci kasāyayogaṃ, yathā bhavaṃ paramasukhī bhaveyya’’.

17.

‘‘Na mantayogā na kasāyayogā, na osadhā brahmacāri [brahmacārī (sī. syā. pī.)] kamanti;

Ghaṭṭe mudukena [yaṃ te mudu tena (sī.), yaṃ te mudū tena (pī.)] vinehi kaṇḍuṃ [kaṇḍukaṃ (pī.)], yathā ahaṃ paramasukhī bhaveyyaṃ’’.

18.

‘‘Ito nu bhoto katamena assamo, kacci bhavaṃ abhiramasi [abhiramasī (pī.)] araññe;

Kacci nu te [kacci te (pī.)] mūlaphalaṃ pahūtaṃ, kacci bhavantaṃ na vihiṃsanti vāḷā’’.

19.

‘‘Ito ujuṃ uttarāyaṃ disāyaṃ, khemānadī himavatā pabhāvī [pabhāti (sī. pī.)];

Tassā tīre assamo mayha rammo, aho bhavaṃ assamaṃ mayhaṃ passe.

20.

‘‘Ambā ca sālā tilakā ca jambuyo, uddālakā pāṭaliyo ca phullā;

Samantato kimpurisābhigītaṃ, aho bhavaṃ assamaṃ mayhaṃ passe.

21.

‘‘Tālā ca mūlā ca phalā ca mettha, vaṇṇena gandhena upetarūpaṃ;

Taṃ bhūmibhāgehi upetarūpaṃ, aho bhavaṃ assamaṃ mayhaṃ passe.



18. 五十集
526. 尼莉妮迦本生故事 (1)
1.
"人民正在受煎熬，国土也在毁灭中，
来吧，尼莉妮迦去吧，把那婆罗门带来给我。"
2.
"大王啊我难忍苦，我不谙长途跋涉，
我怎能前往那片，有野象出没的林。"
3.
"你可乘着大象去，或乘战车到繁华，
或乘木筏渡河去，尼莉妮迦就这样去。
4.
"骑象骑马坐战车，带着步兵和贵族，
以你美貌的姿色，定能令他随你来。"
5.
"旌旗如芭蕉飘扬，环绕着弯曲之路，
远处隐现着美丽，仙人僧伽的庵舍。
6.
"那里升起袅袅烟，那烟雾正在飘散，
我想是大神通者，仙人僧伽在护火。"
7.
"当他看见她走来，戴着宝石耳环饰，
仙人僧伽心生惧，躲入草盖的庵中。
8.
"她在庵舍门前处，玩着皮球蹦蹦跳，
时而显露她身体，若隐若现最隐私。
9.
"看见她在嬉戏时，结发者在草舍中，
从庵舍中走出来，说出了如下言语：
10.
"嗨那是什么树木，结出如此奇异果，
投掷远处会回返，不会离她远处去。"
11.
"婆罗门啊在我家，靠近香醉山之处，
有许多这样树木，结出如此奇异果，
投掷远处会回返，不会离我远处去。"
12.
"请进来到这庵舍，我给你水和食物，
这里有座位请坐，可以享用根与果。"
13.
"你两腿之间是何，光滑乌黑在闪耀，
请告诉我此缘由，头部是否藏套中？"
14.
"我在林中寻果实，遇见凶猛的熊熊，
它忽然向我扑来，推倒我伤了头部。
15.
"此伤处发痒难忍，经常都不得安宁，
请您帮我除此痒，行此婆罗门之事。"
16.
"你的伤口深且红，不腐但有异味大，
我为你配制药剂，使你能得最大乐。"
17.
"咒语药剂都无用，草药修行者无效，
用柔软物来止痒，让我能得最大乐。"
18.
"从这里往哪方向，是你的庵舍所在？
你可安居在林中？可有充足根与果？
野兽是否来侵扰？"
19.
"从这里往正北方，有条祥和雪山河，
河岸边有我庵舍，请您来看我住处。
20.
"芒果娑罗提拉卡，蒲桃优昙婆罗花，
四周有紧那罗唱，请您来看我住处。
21.
"这里有椰枣根果，色香具足甚美好，
还有美丽的地貌，请您来看我住处。"

21.

‘‘Phalā ca mūlā ca pahūtamettha, vaṇṇena gandhena rasenupetā;

Āyanti ca luddakā taṃ padesaṃ, mā me tato mūlaphalaṃ ahāsuṃ’’.

23.

‘‘Pitā mamaṃ mūlaphalesanaṃ gato, idāni āgacchati sāyakāle;

Ubhova gacchāmase assamaṃ taṃ, yāva pitā mūlaphalato etu’’.

24.

‘‘Aññe bahū isayo sādhurūpā, rājīsayo anumagge vasanti;

Te yeva pucchesi mamassamaṃ taṃ, te taṃ nayissanti mamaṃ sakāse’’.

25.

‘‘Na te kaṭṭhāni bhinnāni, na te udakamābhataṃ;

Aggīpi te na hāpito [hāsito (sī. syā.)], kiṃ nu mandova jhāyasi.

26.

‘‘Bhinnāni kaṭṭhāni huto ca aggi, tapanīpi te samitā brahmacārī [brahmacāri (?)];

Pīṭhañca mayhaṃ udakañca hoti, ramasi tuvaṃ [tvaṃ (sī.)] brahmabhūto puratthā.

27.

‘‘Abhinnakaṭṭhosi anābhatodako, ahāpitaggīsi [ahāpitaggīpi (ka.)] asiddhabhojano [asiṭṭhabhojano (ka.)];

Na me tuvaṃ ālapasī mamajja, naṭṭhaṃ nu kiṃ cetasikañca dukkhaṃ’’.

28.

‘‘Idhāgamā jaṭilo brahmacārī, sudassaneyyo sutanū vineti;

Nevātidīgho na panātirasso, sukaṇhakaṇhacchadanehi bhoto.

29.

‘‘Amassujāto apurāṇavaṇṇī, ādhārarūpañca panassa kaṇṭhe;

Dve yamā [dve passa (sī.), dvāssa (pī.)] gaṇḍā uresu jātā, suvaṇṇatindukanibhā [suvaṇṇapindūpanibhā (sī.), suvaṇṇatiṇḍusannibhā (syā.), sovannapiṇḍūpanibhā (pī.)] pabhassarā.

30.

‘‘Mukhañca tassa bhusadassaneyyaṃ, kaṇṇesu lambanti ca kuñcitaggā;

Te jotare carato māṇavassa, suttañca yaṃ saṃyamanaṃ jaṭānaṃ.

31.

‘‘Aññā ca tassa saṃyamāni [saṃyamanī (sī. pī.)] catasso, nīlā pītā [nīlāpi tā (pī.)] lohitikā [lohitakā (syā. pī. ka.)] ca setā;

Tā piṃsare [saṃsare (sī. syā.)] carato māṇavassa, tiriṭi [cirīṭi (sī. pī.)] saṅghāriva pāvusamhi.

32.

‘‘Na mikhalaṃ muñjamayaṃ dhāreti, na santhare [santace (sī.), santacaṃ (pī.), santare (ka.)] no pana pabbajassa;

Tā jotare jaghanantare [jaghanavare (sī. pī.)] vilaggā, sateratā vijjurivantalikkhe.

33.

‘‘Akhīlakāni ca avaṇṭakāni, heṭṭhā nabhyā kaṭisamohitāni;

Aghaṭṭitā niccakīḷaṃ karonti, haṃ tāta kiṃrukkhaphalāni tāni.

34.

‘‘Jaṭā ca tassa bhusadassaneyyā, parosataṃ vellitaggā sugandhā;

Dvedhā siro sādhu vibhattarūpo, aho nu kho mayha tathā jaṭāssu.

35.

‘‘Yadā ca so pakirati tā jaṭāyo, vaṇṇena gandhena upetarūpā;

Nīluppalaṃ vātasameritaṃva, tatheva saṃvāti panassamo ayaṃ.

36.

‘‘Paṅko ca tassa bhusadassaneyyo, netādiso yādiso mayhaṃ kāye [kāyo (sī. syā. pī.)];

So vāyatī erito mālutena, vanaṃ yathā aggagimhe suphullaṃ.

37.

‘‘Nihanti so rukkhaphalaṃ pathabyā, sucittarūpaṃ ruciraṃ dassaneyyaṃ;

Khittañca tassa punareti hatthaṃ, haṃ tāta kiṃrukkhaphalaṃ nu kho taṃ.

38.

‘‘Dantā ca tassa bhusadassaneyyā, suddhā samā saṅkhavarūpapannā;

Mano pasādenti vivariyamānā, na hi [na ha (sī. pī.)] nūna so sākamakhādi tehi.

39.

‘‘Akakkasaṃ aggaḷitaṃ muhuṃ muduṃ, ujuṃ anuddhataṃ acapalamassa bhāsitaṃ;

Rudaṃ manuññaṃ karavīkasussaraṃ, hadayaṅgamaṃ rañjayateva me mano.



21.
"这里多有果和根，具足色香味俱全，
猎人常来此地带，莫让他们偷我果。"
23.
"我父去寻根与果，傍晚时分就回来，
让我们一同前往，等待父亲采果归。"
24.
"还有众多善仙人，王仙住在路途上，
你可询问我庵址，他们会引你到我。"
25.
"你没有劈开木柴，你没有取来水来，
火也没有护持好，为何发呆在打坐？"
26.
"柴已劈好火已燃，修行者你的苦行，
有座位还有清水，往昔你修得安乐。"
27.
"木柴未劈水未取，火未护持食未备，
今日你不与我语，是否心有何苦恼？"
28.
"这里来了结发者，修行者甚美丽，
不会太高也不矮，黑发如盖真可爱。"
29.
"无须新生容颜美，颈上挂着装饰物，
胸前生有双隆起，金色光泽真耀眼。"
30.
"面容更是甚美丽，耳边垂着卷曲发，
青年走时光闪耀，结发之绳也摇晃。"
31.
"他还有四种装饰，蓝黄赤白四种色，
青年走时皆摇晃，如雨季中的彩虹。"
32.
"不戴文佳草腰带，也不披着树皮衣，
腰间之物皆闪耀，如空中电光闪烁。"
33.
"光滑圆润无柄茎，腹下系于腰间处，
不经触碰自摇动，父亲啊那是何果？"
34.
"他的发辫甚美丽，百余缕皆卷曲香，
头分两边很整齐，但愿我发如他发。"
35.
"当他散开那发辫，具足色香真美好，
如风吹动青莲花，他的庵舍也芬芳。"
36.
"他身上的香甚美，不像我身的气味，
随风飘散的香气，如盛夏林花盛开。"
37.
"他将果实掷地上，形状美丽真可爱，
投出之果又回返，父亲啊那是何果？"
38.
"他的牙齿真美丽，洁白整齐如贝壳，
张口时令人欢喜，想必未食酸涩菜。"
39.
"柔和悦耳无粗糙，正直稳重不轻浮，
如迦陵频伽妙音，入心令我意欢喜。"

40.

‘‘Bindussaro nātivisaṭṭhavākyo [nātivissaṭṭhavākyo (sī. syā. pī.)], na nūna sajjhāyamatippayutto;

Icchāmi bho [kho (sī. syā. pī.)] taṃ punadeva daṭṭhuṃ, mitto hi [mittaṃ hi (sī. syā. pī.)] me māṇavohu [māṇavāhu (sī. syā.), māṇavāhū (pī.)] puratthā.

41.

‘‘Susandhi sabbattha vimaṭṭhimaṃ vaṇaṃ, puthū [puthuṃ (pī.), puthu (ka.)] sujātaṃ kharapattasannibhaṃ;

Teneva maṃ uttariyāna māṇavo, vivaritaṃ ūruṃ jaghanena pīḷayi.

42.

‘‘Tapanti ābhanti virocare ca, sateratā vijjurivantalikkhe;

Bāhā mudū añjanalomasādisā, vicitravaṭṭaṅgulikāssa sobhare.

43.

‘‘Akakkasaṅgo na ca dīghalomo, nakhāssa dīghā api lohitaggā;

Mudūhi bāhāhi palissajanto, kalyāṇarūpo ramayaṃ [ramayhaṃ (ka.)] upaṭṭhahi.

44.

‘‘Dumassa tūlūpanibhā pabhassarā, suvaṇṇakambutalavaṭṭasucchavī;

Hatthā mudū tehi maṃ saṃphusitvā, ito gato tena maṃ dahanti tāta.

45.

‘‘Na nūna [na ha nūna (sī. pī.)] so khārividhaṃ ahāsi, na nūna so kaṭṭhāni sayaṃ abhañji;

Na nūna so hanti dume kuṭhāriyā [kudhāriyā (ka.)], na hissa [na pissa (sī. syā. pī.)] hatthesu khilāni atthi.

46.

‘‘Accho ca kho tassa vaṇaṃ akāsi, so maṃbravi sukhitaṃ maṃ karohi;

Tāhaṃ kariṃ tena mamāsi sokhyaṃ, so cabravi sukhitosmīti brahme.

47.

‘‘Ayañca te māluvapaṇṇasanthatā, vikiṇṇarūpāva mayā ca tena ca;

Kilantarūpā udake ramitvā, punappunaṃ paṇṇakuṭiṃ vajāma.

48.

‘‘Na majja mantā paṭibhanti tāta, na aggihuttaṃ napi yaññatantaṃ [yaññatantraṃ (sī.), yaññaṃ tatra (pī. ka.), yaññatatra (syā.)];

Na cāpi te mūlaphalāni bhuñje, yāva na passāmi taṃ brahmacāriṃ.

49.

‘‘Addhā pajānāsi tuvampi tāta, yassaṃ disaṃ [disāyaṃ (syā. pī. ka.)] vasate brahmacārī;

Taṃ maṃ disaṃ pāpaya tāta khippaṃ, mā te ahaṃ amarimassamamhi.

50.

‘‘Vicitraphullaṃ [vicitrapupphaṃ (sī. pī.)] hi vanaṃ sutaṃ mayā, dijābhighuṭṭhaṃ dijasaṅghasevitaṃ;

Taṃ maṃ vanaṃ pāpaya tāta khippaṃ, purā te pāṇaṃ vijahāmi assame’’.

51.

‘‘Imasmāhaṃ jotirase vanamhi, gandhabbadevaccharasaṅghasevite;

Isīnamāvāse sanantanamhi, netādisaṃ aratiṃ pāpuṇetha.

52.

‘‘Bhavanti mittāni atho na honti, ñātīsu mittesu karonti pemaṃ;

Ayañca jammo kissa vā niviṭṭho, yo neva jānāti kutomhi āgato.

53.

‘‘Saṃvāsena hi mittāni, sandhiyanti [sandhīyanti (sī. pī.)] punappunaṃ;

Sveva mitto [sā ca metti (pī.)] asaṃgantu, asaṃvāsena jīrati.

54.

‘‘Sace tuvaṃ dakkhasi brahmacāriṃ, sace tuvaṃ sallape [sallapi (sī.)] brahmacārinā;

Sampannasassaṃva mahodakena, tapoguṇaṃ khippamimaṃ pahissasi [pahassasi (sī. syā. pī.)].

55.

‘‘Punapi [punappi (pī.)] ce dakkhasi brahmacāriṃ, punapi [punappi (pī.)] ce sallape brahmacārinā;

Sampannasassaṃva mahodakena, usmāgataṃ khippamimaṃ pahissasi.

56.

‘‘Bhūtāni hetāni [etāni (pī.)] caranti tāta, virūparūpena manussaloke;

Na tāni sevetha naro sapañño, āsajja naṃ nassati brahmacārī’’ti.

Niḷinikājātakaṃ [naḷinījātakaṃ (sī.), naḷinijātakaṃ (pī.)] paṭhamaṃ.

527. Ummādantījātakaṃ (2)

57.

‘‘Nivesanaṃ kassa nudaṃ sunanda, pākārena paṇḍumayena guttaṃ;

Kā dissati aggisikhāva dūre, vehāyasaṃ [vehāsayaṃ (sī. pī.)] pabbataggeva acci.



40.
"音声温和不过高，想必念诵不太多，
我希望再见到他，他曾是我前世友。"
41.
"关节匀称身光滑，宽阔美好如新叶，
那青年用上衣裹，腰胯挤压我大腿。"
42.
"闪耀发光且明亮，如空中闪电光芒，
柔软手臂如黑绒，手指美丽饰各环。"
43.
"不粗糙也无长毛，指甲修长带红晕，
用柔软臂来拥抱，美貌令人心欢喜。"
44.
"如棉树绒般闪亮，金色手镯光滑美，
柔软手掌曾触我，父亲啊使我燃烧。"
45.
"他定未挑过重担，也未亲手劈过柴，
也未用斧砍过树，故他手上无茧痕。"
46.
"他说熊伤了他身，让我帮他得安乐，
我为他做他欢喜，他说婆罗门我乐。"
47.
"这藤叶铺的床褥，被我俩弄得凌乱，
疲倦身躯戏水后，一次次回草庵中。"
48.
"今日咒语难记起，护火祭祀皆荒废，
根果也难入我口，直到再见那修行。"
49.
"父亲你定然知晓，修行者住在何方，
请速带我去那里，免得我死在庵中。"
50.
"我闻说有片美林，群鸟栖息常鸣唱，
请速带我去那林，免得命终在你庵。"
51.
"我在这光耀林中，乾闼婆天女所居，
仙人居处古已然，不曾感受如此苦。"
52.
"有时为友有时非，亲友之间生爱恋，
这卑劣者为何来，不知我从何处来。"
53.
"正是因为共相处，一再建立友情谊，
若是不能常相会，友情也会渐消减。"
54.
"若你再见修行者，若你与他再交谈，
如同丰收遇大水，修行功德速消失。"
55.
"若你再见修行者，若你与他再交谈，
如同丰收遇大水，热情迅速将消散。"
56.
"父亲这些游荡者，以各种形现人间，
智者不应与亲近，修行者遇必毁灭。"
尼莉妮迦本生故事第一完。
527. 乌玛丹提本生故事 (2)
57.
"善难陀啊这是谁，有土黄色墙环绕，
远处现如火焰光，如山顶上闪电光。"

58.

‘‘Dhītā nvayaṃ [nayaṃ (sī. pī.), nvāyaṃ (syā.)] kassa sunanda hoti, suṇisā nvayaṃ [nayaṃ (sī. pī.), nvāyaṃ (syā.)] kassa athopi bhariyā;

Akkhāhi me khippamidheva puṭṭho, avāvaṭā yadi vā atthi bhattā’’.

59.

‘‘Ahañhi jānāmi janinda etaṃ, matyā ca petyā ca athopi assā;

Taveva so puriso bhūmipāla, rattindivaṃ appamatto tavatthe.

60.

‘‘Iddho ca phīto ca suvaḍḍhito [subāḷhiko (pī.)] ca, amacco ca te aññataro janinda;

Tassesā bhariyābhipārakassa [ahipārakassa (sī. pī.), abhipādakassa (ka.)], ummādantī [ummādantīti (ka.)] nāmadheyyena rāja’’.

61.

‘‘Ambho ambho nāmamidaṃ imissā, matyā ca petyā ca kataṃ susādhu;

Tadā [tathā (sī. syā. pī.)] hi mayhaṃ avalokayantī, ummattakaṃ ummadantī akāsi’’.

62.

‘‘Yā puṇṇamāse [puṇṇamāye (ka.)] migamandalocanā, upāvisi puṇḍarīkattacaṅgī;

Dve puṇṇamāyo tadahū amaññahaṃ, disvāna pārāvatarattavāsiniṃ.

63.

‘‘Aḷārapamhehi subhehi vaggubhi, palobhayantī maṃ yadā udikkhati;

Vijambhamānā harateva me mano, jātā vane kimpurisīva pabbate.

64.

‘‘Tadā hi brahatī sāmā, āmuttamaṇikuṇḍalā;

Ekaccavasanā nārī, migī bhantāvudikkhati.

65.

‘‘Kadāssu maṃ tambanakhā sulomā, bāhāmudū candanasāralittā;

Vaṭṭaṅgulī sannatadhīrakuttiyā, nārī upaññissati sīsato subhā.

66.

‘‘Kadāssu maṃ kañcanajāluracchadā, dhītā tirīṭissa vilaggamajjhā;

Mudūhi bāhāhi palissajissati, brahāvane jātadumaṃva māluvā.

67.

‘‘Kadāssu [kadāssu maṃ (syā. ka.)] lākhārasarattasucchavī, bindutthanī puṇḍarīkattacaṅgī;

Mukhaṃ mukhena upanāmayissati, soṇḍova soṇḍassa surāya thālaṃ.

68.

‘‘Yadāddasaṃ [yathāddasaṃ (pī.)] taṃ tiṭṭhantiṃ, sabbabhaddaṃ [sabbagattaṃ (sī. syā. pī.)] manoramaṃ;

Tato sakassa cittassa, nāvabodhāmi kañcinaṃ [kiñcinaṃ (ka.), kiñcanaṃ (pī.)].

69.

‘‘Ummādantimahaṃ daṭṭhā [diṭṭhā (sī. syā. pī. ka.)], āmuttamaṇikuṇḍalaṃ;

Na supāmi divārattiṃ, sahassaṃva parājito.

70.

‘‘Sakko ce [ca (sī. pī.)] me varaṃ dajjā, so ca labbhetha me varo;

Ekarattaṃ dvirattaṃ [dirattaṃ (pī.)] vā, bhaveyyaṃ abhipārako;

Ummādantyā ramitvāna, sivirājā tato siyaṃ’’ [siyā (syā. pī.)].

71.

‘‘Bhūtāni me bhūtapatī namassato, āgamma yakkho idametadabravi;

Rañño mano ummadantyā niviṭṭho, dadāmi te taṃ paricārayassu’’.

72.

‘‘Puññā vidhaṃse amaro na camhi, jano ca me pāpamidañca [pāpamidanti (sī. pī.)] jaññā;

Bhuso ca tyassa manaso vighāto, datvā piyaṃ ummadantiṃ adaṭṭhā’’.

73.

‘‘Janinda nāññatra tayā mayā vā, sabbāpi kammassa katassa jaññā;

Yaṃ te mayā ummadantī padinnā, bhusehi rājā vanathaṃ sajāhi’’.

74.

‘‘Yo pāpakaṃ kamma karaṃ manusso, so maññati māyida [māyidha (ka.)] maññiṃsu aññe;

Passanti bhūtāni karontametaṃ, yuttā ca ye honti narā pathabyā.

75.

‘‘Añño nu te koci [kodha (pī.)] naro pathabyā, saddheyya [saddaheyya (sī.)] lokasmi na me piyāti;

Bhuso ca tyassa manaso vighāto, datvā piyaṃ ummadantiṃ adaṭṭhā’’.

76.

‘‘Addhā piyā mayha janinda esā, na sā mamaṃ appiyā bhūmipāla;

Gaccheva tvaṃ ummadantiṃ bhadante, sīhova selassa guhaṃ upeti’’.



58.
"善难陀她是谁女，是谁媳妇谁妻子，
请速告诉我真相，是否已有夫君在？"
59.
"人王啊我都知晓，她父母和她身世，
那人正是属下您，日夜不懈为您事。"
60.
"他富有且很昌盛，是您的一位大臣，
阿毗巴拉卡之妻，大王她名乌玛丹提。"
61.
"啊呀这名字取得，父母真是太巧妙，
因为她望着我时，使我发狂名副实。"
62.
"满月之夜鹿眼女，肌肤白净如莲花，
我见她着红色衣，恍如见到双满月。"
63.
"她用美丽大眼睛，媚眼看我心荡漾，
打着哈欠夺我心，如山林中紧那女。"
64.
"那时身材高挑美，戴着宝石耳环饰，
单衣着身的女子，似受惊鹿望四方。"
65.
"何时红甲柔毛女，臂软涂旃檀精油，
圆指优雅举止美，美女将抚我头顶。"
66.
"何时金网覆身女，帝利提女细腰姿，
以柔臂来相拥抱，如藤缠绕大森林。"
67.
"何时朱红肤光润，双乳如点莲花肤，
口对口来相亲近，如象鼻对饮酒碗。"
68.
"当我见她站立时，全身美好令心醉，
从此我心意迷失，不知何事皆忘却。"
69.
"自从见到乌玛丹提，戴着宝石耳环饰，
日夜难眠不得安，如输千金心烦恼。"
70.
"若帝释赐我愿望，若我所愿能得成，
一夜两夜让我做，阿毗巴拉卡其人，
与乌玛丹提共欢，之后再做锡毗王。"
71.
"我礼敬诸神之主，夜叉来对我说道：
'王心系于乌玛丹提，我将赐你可享用。'"
72.
"我非福德也非天，人们会知此恶事，
内心会有大痛苦，得已心爱不得见。"
73.
"人王除你我之外，无人知晓此事情，
我赐你乌玛丹提，大王请除欲望林。"
74.
"行恶业的世人啊，以为他人不知情，
众神明见其所为，地上贤者亦洞悉。"
75.
"世上还有何他人，相信她非我所爱，
内心会有大痛苦，得已心爱不得见。"
76.
"人王她确是我爱，大王于我非不爱，
请去见乌玛丹提，如狮入山洞一般。"

77.

‘‘Na pīḷitā attadukhena dhīrā, sukhapphalaṃ kamma pariccajanti;

Sammohitā vāpi sukhena mattā, na pāpakammañca [pāpakaṃ kamma (pī.)] samācaranti’’.

78.

‘‘Tuvañhi mātā ca pitā ca mayhaṃ, bhattā patī posako devatā ca;

Dāso ahaṃ tuyha saputtadāro, yathāsukhaṃ sāmi [sibba (sī.), sīvi (syā.)] karohi kāmaṃ’’.

79.

‘‘Yo issaromhīti karoti pāpaṃ, katvā ca so nuttasate [nuttapate (pī.)] paresaṃ;

Na tena so jīvati dīghamāyu [dīghamāyuṃ (sī. syā.)], devāpi pāpena samekkhare naṃ.

80.

‘‘Aññātakaṃ sāmikehī padinnaṃ, dhamme ṭhitā ye paṭicchanti dānaṃ;

Paṭicchakā dāyakā cāpi tattha, sukhapphalaññeva karonti kammaṃ’’.

81.

‘‘Añño nu te koci naro pathabyā, saddheyya lokasmi na me piyāti;

Bhuso ca tyassa manaso vighāto, datvā piyaṃ ummadantiṃ adaṭṭhā’’.

82.

‘‘Addhā piyā mayha janinda esā, na sā mamaṃ appiyā bhūmipāla;

Yaṃ te mayā ummadantī padinnā, bhusehi rājā vanathaṃ sajāhi’’.

83.

‘‘Yo attadukkhena parassa dukkhaṃ, sukhena vā attasukhaṃ dahāti;

Yathevidaṃ mayha tathā paresaṃ, yo [so (pī.)] evaṃ jānāti [pajānāti (ka.)] sa vedi dhammaṃ.

84.

‘‘Añño nu te koci naro pathabyā, saddheyya lokasmi na me piyāti;

Bhuso ca tyassa manaso vighāto, datvā piyaṃ ummadantiṃ adaṭṭhā’’.

85.

‘‘Janinda jānāsi piyā mamesā, na sā mamaṃ appiyā bhūmipāla;

Piyena te dammi piyaṃ janinda, piyadāyino deva piyaṃ labhanti’’.

86.

‘‘So nūnāhaṃ vadhissāmi, attānaṃ kāmahetukaṃ;

Na hi dhammaṃ adhammena, ahaṃ vadhitumussahe’’.

87.

‘‘Sace tuvaṃ mayha satiṃ [santi (ka.)] janinda, na kāmayāsi naravīra seṭṭha;

Cajāmi naṃ sabbajanassa sibyā [sibba (sī. pī.), majjhe (syā.)], mayā pamuttaṃ tato avhayesi [avhayāsi (ka.)] naṃ’’.

88.

‘‘Adūsiyaṃ ce abhipāraka tvaṃ, cajāsi katte ahitāya tyassa;

Mahā ca te upavādopi assa, na cāpi tyassa nagaramhi pakkho’’.

89.

‘‘Ahaṃ sahissaṃ upavādametaṃ, nindaṃ pasaṃsaṃ garahañca sabbaṃ;

Mametamāgacchatu bhūmipāla, yathāsukhaṃ sivi [sibba (sī. pī.)] karohi kāmaṃ’’.

90.

‘‘Yo neva nindaṃ na panappasaṃsaṃ, ādiyati garahaṃ nopi pūjaṃ;

Sirī ca lakkhī ca apeti tamhā, āpo suvuṭṭhīva yathā thalamhā’’.

91.

‘‘Yaṃ kiñci dukkhañca sukhañca etto, dhammātisārañca manovighātaṃ;

Urasā ahaṃ paccuttarissāmi [paṭicchissāmi (sī. syā.), paccupadissāmi (pī.)] sabbaṃ, pathavī yathā thāvarānaṃ tasānaṃ’’.

92.

‘‘Dhammātisārañca manovighātaṃ, dukkhañca nicchāmi ahaṃ paresaṃ;

Ekovimaṃ hārayissāmi bhāraṃ, dhamme ṭhito kiñci ahāpayanto’’.

93.

‘‘Saggūpagaṃ puññakammaṃ janinda, mā me tuvaṃ antarāyaṃ akāsi;

Dadāmi te ummadantiṃ pasanno, rājāva yaññe dhanaṃ brāhmaṇānaṃ’’.

94.

‘‘Addhā tuvaṃ katte hitesi mayhaṃ, sakhā mamaṃ ummadantī tuvañca;

Nindeyyu devā pitaro ca sabbe, pāpañca passaṃ abhisamparāyaṃ’’.

95.

‘‘Na hetadhammaṃ sivirāja vajjuṃ, sanegamā jānapadā ca sabbe;

Yaṃ te mayā ummadantī padinnā, bhusehi rājā vanathaṃ sajāhi’’.

96.

‘‘Addhā tuvaṃ katte hitesi mayhaṃ, sakhā mamaṃ ummadantī tuvañca;

Satañca dhammāni sukittitāni, samuddavelāva duraccayāni’’.



77.
"智者不因己痛苦，放弃善业乐果报，
迷醉快乐心昏乱，也不去做恶业事。"
78.
"你是我的父与母，夫主养育如神明，
我是你的奴及子，主人请随意而行。"
79.
"以权势者作恶事，作后不惧他人知，
此人不得长寿命，诸天也视其为恶。"
80.
"主人所赠非亲者，依法而住受此施，
施者受者两相方，皆造善业乐果报。"
81.
"世上还有何他人，相信她非我所爱，
内心会有大痛苦，得已心爱不得见。"
82.
"人王她确是我爱，大王于我非不爱，
我赠你乌玛丹提，大王请除欲望林。"
83.
"以己苦让他人苦，以乐让他人得乐，
如我所感他亦然，知此即是明白法。"
84.
"世上还有何他人，相信她非我所爱，
内心会有大痛苦，得已心爱不得见。"
85.
"人王你知我爱她，大王于我非不爱，
以爱赠你所爱者，赠爱之人得爱报。"
86.
"我必定要杀死我，因为贪爱的缘故，
我不能以非正法，去杀害于正法事。"
87.
"若你顾念我人王，不贪求啊勇士尊，
我在锡毗众人前，释放她你再召唤。"
88.
"阿毗巴拉卡若你，无过而舍有害你，
你将遭受大诽谤，城中也无人支持。"
89.
"我将承受此诽谤，一切毁誉与谴责，
让这些来临我身，锡毗王请随意行。"
90.
"不受毁誉与谴责，不接受敬或供养，
吉祥福德皆离他，如水流离高地去。"
91.
"从此而来苦与乐，违法之事心烦恼，
我将以胸承担起，如大地承动静物。"
92.
"违法之事心烦恼，我不愿他人受苦，
我将独自担此担，住于正法不减少。"
93.
"人王此善业生天，请勿为我作障碍，
我欢喜施乌玛丹提，如王祭时施婆罗门。"
94.
"贤者你确为我益，你与丹提皆我友，
诸天祖先会谴责，来世将见恶业果。"
95.
"锡毗王啊众不言，城邑国土皆默然，
我赠你乌玛丹提，大王请除欲望林。"
96.
"贤者你确为我益，你与丹提皆我友，
善人所颂诸正法，如海潮限难逾越。"

97.

‘‘Āhuneyyo mesi hitānukampī, dhātā vidhātā casi kāmapālo;

Tayī hutā rāja mahapphalā hi [mahapphalā hi me (pī.)], kāmena me ummadantiṃ paṭiccha’’.

98.

‘‘Addhā hi sabbaṃ abhipāraka tvaṃ, dhammaṃ acārī mama kattuputta;

Añño nu te ko idha sotthikattā, dvipado naro aruṇe jīvaloke’’.

99.

‘‘Tuvaṃ nu seṭṭho tvamanuttarosi, tvaṃ dhammagū [dhammagutto (sī.)] dhammavidū sumedho;

So dhammagutto cirameva jīva, dhammañca me desaya dhammapāla’’.

100.

‘‘Tadiṅgha abhipāraka, suṇohi vacanaṃ mama;

Dhammaṃ te desayissāmi, sataṃ āsevitaṃ ahaṃ.

101.

‘‘Sādhu dhammaruci rājā, sādhu paññāṇavā naro;

Sādhu mittānamaddubbho, pāpassākaraṇaṃ sukhaṃ.

102.

‘‘Akkodhanassa vijite, ṭhitadhammassa rājino;

Sukhaṃ manussā āsetha, sītacchāyāya saṅghare.

103.

‘‘Na cāhametaṃ abhirocayāmi, kammaṃ asamekkhakataṃ asādhu;

Ye vāpi ñatvāna sayaṃ karonti, upamā imā mayhaṃ tuvaṃ suṇohi.

104.

‘‘Gavaṃ ce taramānānaṃ, jimhaṃ gacchati puṅgavo;

Sabbā tā jimhaṃ gacchanti, nette jimhaṃ gate sati.

105.

‘‘Evameva [evamevaṃ (pī.)] manussesu, yo hoti seṭṭhasammato;

So ce adhammaṃ carati, pageva itarā pajā;

Sabbaṃ raṭṭhaṃ dukhaṃ seti, rājā ce hoti adhammiko.

106.

‘‘Gavaṃ ce taramānānaṃ, ujuṃ gacchati puṅgavo;

Sabbā gāvī ujuṃ yanti, nette ujuṃ gate sati.

107.

‘‘Evameva manussesu, yo hoti seṭṭhasammato;

So sace dhammaṃ carati, pageva itarā pajā;

Sabbaṃ raṭṭhaṃ sukhaṃ seti, rājā ce hoti dhammiko.

108.

‘‘Na cāpāhaṃ adhammena, amarattamabhipatthaye;

Imaṃ vā pathaviṃ sabbaṃ, vijetuṃ abhipāraka.

109.

‘‘Yañhi kiñci manussesu, ratanaṃ idha vijjati;

Gāvo dāso hiraññañca, vatthiyaṃ haricandanaṃ.

110.

‘‘Assitthiyo [assitthiyo ca (sī.)] ratanaṃ maṇikañca, yañcāpi me candasūriyā abhipālayanti;

Na tassa hetu visamaṃ careyyaṃ, majjhe sivīnaṃ usabhomhi jāto.

111.

‘‘Netā hitā [netābhi tā (sī.)] uggato raṭṭhapālo, dhammaṃ sivīnaṃ apacāyamāno;

So dhammamevānuvicintayanto, tasmā sake cittavase na vatto’’.

112.

‘‘Addhā tuvaṃ mahārāja, niccaṃ abyasanaṃ sivaṃ;

Karissasi ciraṃ rajjaṃ, paññā hi tava tādisī.

113.

‘‘Etaṃ te anumodāma, yaṃ dhammaṃ nappamajjasi;

Dhammaṃ pamajja khattiyo, raṭṭhā [ṭhānā (sī.)] cavati issaro.

114.

‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, mātāpitūsu khattiya;

Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi.

115.

‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, puttadāresu khattiya…pe….

116.

‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, mittāmaccesu khattiya…pe….

117.

‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, vāhanesu balesu ca…pe….

118.

‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, gāmesu nigamesu ca…pe….

119.

‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, raṭṭhesu janapadesu ca…pe….

120.

‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, samaṇabrāhmaṇesu ca…pe….

121.

‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, migapakkhīsu khattiya…pe….

122.

‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, dhammo ciṇṇo sukhāvaho;

Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi.

123.

‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, saindā devā sabrahmakā;

Suciṇṇena divaṃ pattā, mā dhammaṃ rāja pāmado’’ti.

Ummādantījātakaṃ dutiyaṃ.

528. Mahābodhijātakaṃ (3)



97.
"你值得供养施护，慈悲护持欲望者，
对你供养得大果，请接受我乌玛丹提。"
98.
"阿毗巴拉卡确实，你行正法贤者子，
此世谁能作护佑，二足生命晨光中。"
99.
"你是最胜无上者，法行法知大智慧，
愿你护法长久活，请为我说法护法。"
100.
"那么阿毗巴拉卡，请听我说这言语，
我为你说正法要，此为智者所修习。"
101.
"善哉乐法的国王，善哉具慧的世人，
善哉不背叛友人，不造恶业得安乐。"
102.
"不生嗔怒的国土，住正法的大王处，
人民安居得快乐，如在凉荫处憩息。"
103.
"我不喜欢这样事，不经思考作非善，
若知而为如此事，请听我说这譬喻。"
104.
"若群牛在渡河时，领头公牛走歪斜，
所有牛皆走歪斜，因为领头走偏斜。"
105.
"人间亦复是如此，若为众人所尊重，
若他行非法之事，更遑论其他民众，
若是国王不如法，全国人民皆受苦。"
106.
"若群牛在渡河时，领头公牛行正直，
所有牛皆行正直，因为领头行正道。"
107.
"人间亦复是如此，若为众人所尊重，
若他如法而行事，更遑论其他民众，
若是国王行正法，全国人民得安乐。"
108.
"我不以非法方式，追求不死的境界，
或是征服此大地，阿毗巴拉卡啊。"
109.
"在此人间所拥有，一切珍宝诸财物，
牛奴金银与衣物，以及旃檀香木等。"
110.
"马匹女人与宝石，日月所护我领土，
为此我不行邪道，生为锡毗族公牛。"
111.
"领导护佑国土者，恭敬锡毗族正法，
常常思维于正法，不随自心意而行。"
112.
"确实啊大王您是，永远吉祥无灾难，
将长久统领国土，因你智慧如此深。"
113.
"我们随喜此功德，你不放逸于正法，
若王子放逸正法，必定失去其权位。"
114.
"大王请行正法事，对待父母剎帝利，
今生若能行正法，王你必至天界去。"
115.
"大王请行正法事，对待妻子剎帝利..."
116.
"大王请行正法事，对待朋友大臣等..."
117.
"大王请行正法事，对待车乘军队等..."
118.
"大王请行正法事，对待村庄城镇等..."
119.
"大王请行正法事，对待国土人民等..."
120.
"大王请行正法事，对待沙门婆罗门..."
121.
"大王请行正法事，对待禽兽剎帝利..."
122.
"大王请行正法事，正法能带来快乐，
今生若能行正法，王你必至天界去。"
123.
"大王请行正法事，帝释诸天梵天众，
以善业至天界去，大王勿忽视正法。"
乌玛丹提本生故事第二完。
528. 大菩提本生故事 (3)

124.

‘‘Kiṃ nu daṇḍaṃ kimajinaṃ, kiṃ chattaṃ kimupāhanaṃ;

Kimaṅkusañca pattañca, saṅghāṭiñcāpi brāhmaṇa;

Taramānarūpohāsi [gaṇhāsi (sī. syā. pī.)], kiṃ nu patthayase disaṃ’’.

125.

‘‘Dvādasetāni vassāni, vusitāni tavantike;

Nābhijānāmi soṇena, piṅgalenābhikūjitaṃ.

126.

‘‘Svāyaṃ dittova nadati, sukkadāṭhaṃ vidaṃsayaṃ;

Tava sutvā sabhariyassa, vītasaddhassa maṃ pati’’.

127.

‘‘Ahu esa kato doso, yathā bhāsasi brāhmaṇa;

Esa bhiyyo pasīdāmi, vasa brāhmaṇa māgamā’’.

128.

‘‘Sabbaseto pure āsi, tatopi sabalo ahu;

Sabbalohitako dāni, kālo pakkamituṃ mama.

129.

‘‘Abbhantaraṃ pure āsi, tato majjhe tato bahi;

Purā niddhamanā hoti, sayameva vajāmahaṃ.

130.

‘‘Vītasaddhaṃ na seveyya, udapānaṃvanodakaṃ;

Sacepi naṃ anukhaṇe, vāri kaddamagandhikaṃ.

131.

‘‘Pasannameva seveyya, appasannaṃ vivajjaye;

Pasannaṃ payirupāseyya, rahadaṃ vudakatthiko.

132.

‘‘Bhaje bhajantaṃ purisaṃ, abhajantaṃ na bhajjaye [bhājaye (pī.)];

Asappurisadhammo so, yo bhajantaṃ na bhajjati [bhājati (pī.)].

133.

‘‘Yo bhajantaṃ na bhajati, sevamānaṃ na sevati;

Sa ve manussapāpiṭṭho, migo sākhassito yathā.

134.

‘‘Accābhikkhaṇasaṃsaggā, asamosaraṇena ca;

Etena mittā jīranti, akāle yācanāya ca.

135.

‘‘Tasmā nābhikkhaṇaṃ gacche, na ca gacche cirāciraṃ;

Kālena yācaṃ yāceyya, evaṃ mittā na jīyare [jīrare (syā. pī.)].

136.

‘‘Aticiraṃ nivāsena, piyo bhavati appiyo;

Āmanta kho taṃ gacchāma, purā te homa appiyā’’.

137.

‘‘Evaṃ ce yācamānānaṃ, añjaliṃ nāvabujjhasi;

Paricārakānaṃ sataṃ [paricārikānaṃ sattānaṃ (sī. syā. pī.)], vacanaṃ na karosi no;

Evaṃ taṃ abhiyācāma, puna kayirāsi pariyāyaṃ’’.

138.

‘‘Evaṃ ce no viharataṃ, antarāyo na hessati;

Tuyhaṃ vāpi [tumhañcāpi (sī.), tuyhañcāpi (pī.)] mahārāja, mayhaṃ vā [amhaṃ vā (sī.), mayhañca (pī.)] raṭṭhavaddhana;

Appeva nāma passema, ahorattānamaccaye’’.

139.

‘‘Udīraṇā ce saṃgatyā, bhāvāya manuvattati;

Akāmā akaraṇīyaṃ vā, karaṇīyaṃ vāpi kubbati;

Ākāmākaraṇīyamhi, kvidha pāpena lippati [limpati (syā. ka.)].

140.

‘‘So ce attho ca dhammo ca, kalyāṇo na ca pāpako;

Bhoto ce vacanaṃ saccaṃ, suhato vānaro mayā.

141.

‘‘Attano ce hi vādassa, aparādhaṃ vijāniyā [vijāniya (sī. syā. pī.)];

Na maṃ tvaṃ garaheyyāsi, bhoto vādo hi tādiso’’.

142.

‘‘Issaro sabbalokassa, sace kappeti jīvitaṃ;

Iddhiṃ [iddhi (pī. ka.)] byasanabhāvañca, kammaṃ kalyāṇapāpakaṃ;

Niddesakārī puriso, issaro tena lippati.

143.

‘‘So ce attho ca dhammo ca, kalyāṇo na ca pāpako;

Bhoto ce vacanaṃ saccaṃ, suhato vānaro mayā.

144.

‘‘Attano ce hi vādassa, aparādhaṃ vijāniyā;

Na maṃ tvaṃ garaheyyāsi, bhoto vādo hi tādiso’’.

145.

‘‘Sace pubbekatahetu, sukhadukkhaṃ nigacchati;

Porāṇakaṃ kataṃ pāpaṃ, tameso muccate [muñcate (sī. syā.)] iṇaṃ;

Porāṇakaiṇamokkho, kvidha pāpena lippati.

146.

‘‘So ce attho ca dhammo ca, kalyāṇo na ca pāpako;

Bhoto ce vacanaṃ saccaṃ, suhato vānaro mayā.

147.

‘‘Attano ce hi vādassa, aparādhaṃ vijāniyā;

Na maṃ tvaṃ garaheyyāsi, bhoto vādo hi tādiso’’.



124.
"为何拿着杖与皮，伞盖和鞋子带着，
钵钩还有僧伽梨，婆罗门啊你匆忙，
这是要往何处去？"
125.
"十二年来我与你，一直相处在身边，
从未听闻你家狗，红褐色犬有吠声。"
126.
"今它凶猛在狂吠，露出它的白牙齿，
听闻你与妻子言，对我已失去信心。"
127.
"确实有此过错事，如你所说婆罗门，
我更加深信于你，请住下勿离去啊。"
128.
"先前全是白色的，后来变成杂色了，
现在全成红色了，是我离去的时候。"
129.
"先在内部生出来，而后中间再外边，
在被驱逐之前啊，我自己要离开去。"
130.
"不应亲近无信者，如井中的污浊水，
即使再掘深一些，水仍混浊有泥味。"
131.
"应当亲近净信者，远离无有信心人，
如求水者应亲近，清净无垢的水池。"
132.
"应交往愿交往者，不交不愿交往人，
若不交往欲交者，此即是为不善法。"
133.
"不交往欲交往者，不亲近欲亲近人，
此人是最恶劣者，如野兽栖树枝上。"
134.
"过于频繁的交往，或是聚会太稀少，
以及不当时求助，皆使友情渐衰退。"
135.
"故不应太频相会，也不应太久不见，
适时而求他帮助，如此友谊不衰退。"
136.
"住太久令可爱者，也会变成不可爱，
我今向你告辞去，免得变成不可爱。"
137.
"如是恳求你之时，你若不解我合掌，
百位随从之言语，你也不肯听从我，
如此我们来请求，愿你再给我机会。"
138.
"若我们如此相处，中间不生诸障碍，
不论是你大国王，或我这国土养者，
或许我们能相见，日日夜夜过去后。"
139.
"若因缘会遇相聚，随顺而生诸存在，
不愿做不该做事，或做应当做之事，
对不愿做之事中，此中谁染著于恶？"
140.
"若此利益与正法，是善良非邪恶者，
若您所言是真实，我杀猴子无罪过。"
141.
"若能了知自己言，有所违背与过失，
您就不该责备我，因您言论亦如是。"
142.
"若自在主宰世间，主宰众生之生命，
福祸成败善与恶，皆由主宰所安排，
人但遵从其指示，主宰者染著其恶。"
143.
"若此利益与正法，是善良非邪恶者，
若您所言是真实，我杀猴子无罪过。"
144.
"若能了知自己言，有所违背与过失，
您就不该责备我，因您言论亦如是。"
145.
"若因前世所造业，而得今生苦与乐，
昔日所造诸恶业，今偿还此宿债务，
还清往昔诸旧债，此中谁染著于恶？"
146.
"若此利益与正法，是善良非邪恶者，
若您所言是真实，我杀猴子无罪过。"
147.
"若能了知自己言，有所违背与过失，
您就不该责备我，因您言论亦如是。"

148.

‘‘Catunnaṃyevupādāya, rūpaṃ sambhoti pāṇinaṃ;

Yato ca rūpaṃ sambhoti, tatthevānupagacchati;

Idheva jīvati jīvo, pecca pecca vinassati.

149.

Ucchijjati ayaṃ loko, ye bālā ye ca paṇḍitā;

Ucchijjamāne lokasmiṃ, kvidha pāpena lippati.

150.

‘‘So ce attho ca dhammo ca, kalyāṇo na ca pāpako;

Bhoto ce vacanaṃ saccaṃ, suhato vānaro mayā.

151.

‘‘Attano ce hi vādassa, aparādhaṃ vijāniyā;

Na maṃ tvaṃ garaheyyāsi, bhoto vādo hi tādiso’’.

152.

‘‘Āhu khattavidā [khattavidhā (sī. syā. pī.)] loke, bālā paṇḍitamānino.

Mātaraṃ pitaraṃ haññe, atho jeṭṭhampi bhātaraṃ;

Haneyya putta [putte ca (pī.)] dāre ca, attho ce tādiso siyā.

153.

‘‘Yassa rukkhassa chāyāya, nisīdeyya sayeyya vā;

Na tassa sākhaṃ bhañjeyya, mittadubbho [mittadūbhī (pī.)] hi pāpako.

154.

‘‘Atha atthe samuppanne, samūlamapi abbahe [abbhahe (syā. ka.)];

Attho me sambalenāpi, suhato vānaro mayā.

155.

[ayaṃ gāthā sīhaḷapotthake natthi] ‘‘So ce attho ca dhammo ca, kalyāṇo na ca pāpako;

Bhoto ce vacanaṃ saccaṃ, suhato vānaro mayā [ayaṃ gāthā sīhaḷapotthake natthi].

156.

‘‘Attano ce hi vādassa, aparādhaṃ vijāniyā;

Na maṃ tvaṃ garaheyyāsi, bhoto vādo hi tādiso.

157.

‘‘Ahetuvādo puriso, yo ca issarakuttiko;

Pubbekatī ca ucchedī, yo ca khattavido naro.

158.

‘‘Ete asappurisā loke, bālā paṇḍitamānino;

Kareyya tādiso pāpaṃ, atho aññampi kāraye;

Asappurisasaṃsaggo , dukkhanto [dukkaṭo (sī.)] kaṭukudrayo.

159.

‘‘Urabbharūpena vakassu [bakāsu (sī. syā.), vakāsu (pī.)] pubbe, asaṃkito ajayūthaṃ upeti;

Hantvā uraṇiṃ ajikaṃ [ajiyaṃ (sī. syā. pī.)] ajañca, utrāsayitvā [citrāsayitvā (sī. pī.)] yena kāmaṃ paleti.

160.

‘‘Tathāvidheke samaṇabrāhmaṇāse, chadanaṃ katvā vañcayanti manusse;

Anāsakā thaṇḍilaseyyakā ca, rajojallaṃ ukkuṭikappadhānaṃ;

Pariyāyabhattañca apānakattā, pāpācārā arahanto vadānā.

161.

‘‘Ete asappurisā loke, bālā paṇḍitamānino;

Kareyya tādiso pāpaṃ, atho aññampi kāraye;

Asappurisasaṃsaggo, dukkhanto kaṭukudrayo.

162.

‘‘Yamāhu natthi vīriyanti, ahetuñca pavadanti [hetuñca apavadanti (sī. syā. pī.)] ye;

Parakāraṃ attakārañca, ye tucchaṃ samavaṇṇayuṃ.

163.

‘‘Ete asappurisā loke, bālā paṇḍitamānino;

Kareyya tādiso pāpaṃ, atho aññampi kāraye;

Asappurisasaṃsaggo, dukkhanto kaṭukudrayo.

164.

‘‘Sace hi vīriyaṃ nāssa, kammaṃ kalyāṇapāpakaṃ;

Na bhare vaḍḍhakiṃ rājā, napi yantāni kāraye.

165.

‘‘Yasmā ca vīriyaṃ atthi, kammaṃ kalyāṇapāpakaṃ;

Tasmā yantāni kāreti, rājā bharati vaḍḍhakiṃ.

166.

‘‘Yadi vassasataṃ devo, na vasse na himaṃ pate;

Ucchijjeyya ayaṃ loko, vinasseyya ayaṃ pajā.

167.

‘‘Yasmā ca vassatī devo, himañcānuphusāyati;

Tasmā sassāni paccanti, raṭṭhañca pālite [pallate (sī. pī.), polayate (syā.)] ciraṃ.

168.

‘‘Gavaṃ ce taramānānaṃ, jimhaṃ gacchati puṅgavo;

Sabbā tā jimhaṃ gacchanti, nette jimhaṃ [jimha (pī.)] gate sati.

169.

‘‘Evameva [evamevaṃ (pī.)] manussesu, yo hoti seṭṭhasammato;

So ce adhammaṃ carati, pageva itarā pajā;

Sabbaṃ raṭṭhaṃ dukhaṃ seti, rājā ce hoti adhammiko.



148.
"仅由四大假合时，众生色身得生起，
色身生起于何处，终将回归于何处，
生命只在此生存，生生死死皆消灭。"
149.
"此世间必有终尽，无论愚者或智者，
若世间皆将灭尽，此中谁染著于恶？"
150.
"若此利益与正法，是善良非邪恶者，
若您所言是真实，我杀猴子无罪过。"
151.
"若能了知自己言，有所违背与过失，
您就不该责备我，因您言论亦如是。"
152.
"世间自称明智者，愚者自认为智慧，
杀害父母及长兄，甚至子女与妻子，
若为利益皆可为。"
153.
"若在树荫下休憩，或是躺卧休息时，
不该折断其枝条，背叛友人实为恶。"
154.
"若为利益所需时，连根拔起也可行，
为我力量与利益，杀害猴子无罪过。"
155.
"若此利益与正法，是善良非邪恶者，
若您所言是真实，我杀猴子无罪过。"
156.
"若能了知自己言，有所违背与过失，
您就不该责备我，因您言论亦如是。"
157.
"无因论者此种人，及信神造论之人，
前世业报与断见，以及称明智之人。"
158.
"这些世间不善人，愚者自认为智慧，
他们造作诸恶业，也令他人造恶业，
与恶人为伴结交，终将痛苦恶果报。"
159.
"昔日狼以羊形貌，不被怀疑近羊群，
杀害母羊与小羊，恐吓后随意逃去。"
160.
"如是某些沙门婆罗门，隐藏真相欺世人，
装作不食卧地上，涂灰尘土蹲修行，
轮食绝饮装圣者，行恶自称阿罗汉。"
161.
"这些世间不善人，愚者自认为智慧，
他们造作诸恶业，也令他人造恶业，
与恶人为伴结交，终将痛苦恶果报。"
162.
"宣说无有精进者，说无因果论之人，
否定他作与自作，说一切皆是空虚。"
163.
"这些世间不善人，愚者自认为智慧，
他们造作诸恶业，也令他人造恶业，
与恶人为伴结交，终将痛苦恶果报。"
164.
"若无精进存在时，无有善恶诸业果，
国王不雇木匠工，也不令造诸机关。"
165.
"因为精进实存在，有善恶业诸果报，
故令工匠造机关，国王供养诸木匠。"
166.
"若百年无雨降下，也无冰雹落地上，
此世界将归灭尽，众生也将全灭亡。"
167.
"因为天降及时雨，冰雹随时亦飘落，
故此谷物得成熟，国土长久得护持。"
168.
"若群牛在渡河时，领头公牛走歪斜，
所有牛皆走歪斜，因为领头走偏斜。"
169.
"人间亦复是如此，若为众人所尊重，
若他行非法之事，更遑论其他民众，
若是国王不如法，全国人民皆受苦。"

170.

‘‘Gavaṃ ce taramānānaṃ, ujuṃ gacchati puṅgavo;

Sabbā gāvī ujuṃ yanti, nette ujuṃ [ujū (pī.)] gate sati.

171.

‘‘Evameva manussesu, yo hoti seṭṭhasammato;

So sace [ceva (sī.), cepi (ka.)] dhammaṃ carati, pageva itarā pajā;

Sabbaṃ raṭṭhaṃ sukhaṃ seti, rājā ce hoti dhammiko.

172.

‘‘Mahārukkhassa phalino, āmaṃ chindati yo phalaṃ;

Rasañcassa na jānāti, bījañcassa vinassati.

173.

‘‘Mahārukkhūpamaṃ raṭṭhaṃ, adhammena pasāsati;

Rasañcassa na jānāti, raṭṭhañcassa vinassati.

174.

‘‘Mahārukkhassa phalino, pakkaṃ chindati yo phalaṃ;

Rasañcassa vijānāti, bījañcassa na nassati.

175.

‘‘Mahārukkhūpamaṃ raṭṭhaṃ, dhammena yo pasāsati;

Rasañcassa vijānāti, raṭṭhañcassa na nassati.

176.

‘‘Yo ca rājā janapadaṃ, adhammena pasāsati;

Sabbosadhīhi so rājā, viruddho hoti khattiyo.

177.

‘‘Tatheva negame hiṃsaṃ, ye yuttā kayavikkaye;

Ojadānabalīkāre, sa kosena virujjhati.

178.

‘‘Pahāravarakhettaññū , saṅgāme katanissame [kataniyame (ka.)];

Ussite hiṃsayaṃ rājā, sa balena virujjhati.

179.

‘‘Tatheva isayo hiṃsaṃ, saññate [saṃyame (syā. ka.)] brahmacāriyo [brahmacārino (sī.)];

Adhammacārī khattiyo, so saggena virujjhati.

180.

‘‘Yo ca rājā adhammaṭṭho, bhariyaṃ hanti adūsikaṃ;

Luddaṃ pasavate ṭhānaṃ [pāpaṃ (sī.)], puttehi ca virujjhati.

181.

‘‘Dhammaṃ care jānapade, negamesu [nigamesu (sī.)] balesu ca;

Isayo ca na hiṃseyya, puttadāre samaṃ care.



170.
"若群牛在渡河时，领头公牛行正直，
所有牛皆行正直，因为领头行正道。"
171.
"人间亦复是如此，若为众人所尊重，
若他如法而行事，更遑论其他民众，
若是国王行正法，全国人民得安乐。"
172.
"若人对着硕果树，砍摘尚未成熟果，
不知果味如何甜，种子也将归毁灭。"
173.
"国土好比大树木，若以非法来治理，
不知其味如何甜，国土也将归毁灭。"
174.
"若人对着硕果树，采摘已经成熟果，
能知果味如何甜，种子不会遭毁灭。"
175.
"国土好比大树木，若以正法来治理，
能知其味如何甜，国土不会遭毁灭。"
176.
"若有国王治国土，用非正法来统治，
此王与一切药草，产生对立起纷争。"
177.
"同样伤害商人们，从事买卖诸人等，
强征贡品及赋税，将与国库生纷争。"
178.
"善知战场打击处，战场秩序已确立，
国王伤害此军队，将与军力生纷争。"
179.
"同样伤害诸仙人，自制修梵行之人，
国王若行非正法，将与天界生纷争。"
180.
"若王住于非正法，杀害无过的王妃，
招致凶残的境地，与诸王子生纷争。"
181.
"应对国土行正法，对城邑军队亦然，
不应伤害诸仙人，平等对待妻儿等。"

182.

‘‘Sa tādiso bhūmipati, raṭṭhapālo akodhano;

Sapatte [sāmante (sī. syā. pī.)] sampakampeti, indova asurādhipo’’ti.

Mahābodhijātakaṃ tatiyaṃ.

Paṇṇāsanipātaṃ niṭṭhitaṃ.

Tassuddānaṃ –

Saniḷīnikamavhayano paṭhamo, dutiyo pana saummadantivaro;

Tatiyo pana bodhisirīvhayano, kathitā pana tīṇi jinena subhāti.

182.
"如此治国的君主，护国不起嗔恨心，
能使敌人皆震慑，如因陀罗制阿修罗。"
大菩提本生故事第三完。
五十偈品完。
其摘要：
第一则是希尼利尼卡的故事，
第二则是乌玛丹提的美好故事，
第三则是吉祥菩提的故事，
这三则是佛陀所讲述的美妙故事。


